MaS bijeenkomst 2019

Verslag Regiobijeenkomst Mas Zuid Oost Utrecht

21 maart 2019

Locatie: Christelijk Lyceum Zeist

Programma:

  • Welkom door Stan Poels, bestuurder CVO Groep Zuid Oost Utrecht en Voorzitter van de coördinatiegroep Maatschappelijke stage
  • Presentatie over ‘burgerschap in het nieuwe curriculum’ door Paul Schnabel
  • Inleiding workshops door Karla de Paauw, projectleider coördinatiegroep Maatschappelijke stage en stagemakelaar Vrijwilligerscentrale Zeist/MeanderOmnium
  • Drie Workshops
  • Afsluitende borrel en Kahoot-quiz
  • Afsluiting door Karla de Paauw

 

Presentatie ‘Burgerschap in het curriculum’

Paul Schnabel is een Nederlands socioloog en Eerste Kamerlid. 15 jaar was hij directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau en hoofd onderzoek van het Trimbos-instituut.

Als voorzitter van het Platform Onderwijs 2030 heeft hij mede vormgegeven aan de voorstellen voor de invulling van het vak Burgerschap in het voortgezet onderwijs.

Met betrekking tot Burgerschap zijn er 4 domeinen te onderscheiden:

  • democratie: maatschappij en instellingen/instituties
  • basiswaarden: gelijkheid, vrijheid, rechtstaat
  • participatie: vormen van actief burgerschap
  • identiteit: eigen identiteit en identificatie met de maatschappij

Uit een grootschalig onderzoek (ICCS, 2017) blijkt dat Nederlandse leerlingen, in verhouding tot Scandinavische landen en Vlaanderen, weinig competenties hebben met betrekking tot burgerschap. Het onderzoek is verricht onder 2e klassen in het VO in 124 scholen, in 24 landen. Er is minder burgerschapskennis, minder maatschappelijke en politieke betrokkenheid en participatie, minder burgerschapsvaardigheid en minder steun voor gelijke rechten van etnische minderheden.

Redenen voor deze lage score van Nederlandse jongeren zijn:

  • Vrijheid van onderwijs
  • Burgerschap is geen examenvak
  • Burgerschap zit later dan de 2e klas in het curriculum
  • Er is meer accent op houding dan op kennis

Het onderzoek heeft geleid tot een aantal aanbevelingen voor het Nederlandse onderwijs:

  • Stel duidelijke adviezen op. De huidige adviezen zijn vaag en algemeen. Betere ondersteuning van leerkrachten en een duidelijker beleid van de overheid is noodzakelijk.
  • Scherp het kerndoel burgerschap aan, in de wet en door de inspectie.
  • Zorg voor een duidelijke opdracht aan de scholen, zodat ook getoetst kan worden over de scholen voldoen aan de opdracht.
  • Laat scholen zorgen voor een aanbod vrijwillige maatschappelijke diensttijd.

Wat kan verstaan worden onder burgerschap? Burgerschap laat leerlingen oriënteren op gemeenschappelijke waarden. De school dient daarbij als oefenplaats voor burgerschapsvaardigheden. Er dient aandacht te zijn voor de democratische rechtstaat, mensen- en kinderrechten, sociale vaardigheden en omgangsvorming en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Om Burgerschap concreter te maken onderscheid Paul Schnabel 5 vormen van burgerschap:

  • Staatsburgerschap – kennis van de Grondwet en de inrichting van de staat, kiesstelsel, het partijsysteem
  • Raadsburgerschap – participatie in vertegenwoordigende lichamen, besturen, raden van toezicht, burgerlijke actie
  • Daadburgerschap – actief verantwoordelijk dragen voor de kwaliteit van de eigen samenleving in het dagelijks leven
  • Praatburgerschap – betrokkenheid bij de maatschappelijke discussie
  • Medeburgerschap – bereidheid tot gesprek, tolerantie

Bij Daadburgerschap kan men ook denken aan het bijbaantje van scholieren. De jongeren maken kennis met en leren werken in een organisatie, tegen een beloning en met andere generaties en groepen. Zo leren ze vaardigheden als op tijd te komen, beleefd zijn, ‘orders’ opvolgen. Ook maatschappelijke stage en maatschappelijke diensttijd behoren tot daadburgerschap.

Leerlingen verschillen in de mate waarin ze beschikken competenties met betrekking tot burgerschap. Meisjes hebben meer kennis en meer interesse in burgerschap dan jongens. Jongeren beschikken over meer burgerschapscompetenties als ouders hoger opgeleid zijn en als zijzelf een hoger onderwijsniveau volgen.

Burgerschap wordt niet gezien als een vak voor VMBO, terwijl het ook voor de bovenbouw van het VMBO relevant is.
 

Workshops

De aanwezige deelnemers konden kiezen uit 3 workshops welke in verschillende lokalen werden gehouden.

  1. “Jongeren actief bij Regio90” door Jens de Langer. Regio90 is de omroep van en voor de inwoners van de gemeenten Kromme Rijnstreek en de Utrechtse Heuvelrug. De organisatie biedt plaats aan maatschappelijke stagiaires en jonge vrijwilligers.
  2. “Het scholenprogramma van Young Impact: hoe werkt dat?” door Nadim Knape. Young Impact is landelijk actief en wordt onder andere ingezet door het Revius Lyceum Wijk bij Duurstede tijdens de maatschappelijke stage.
  3. “Red Cross Talent Award” door Esther Droste van het Rode Kruis Utrecht. Het Rode Kruis is in september 2018 gestart in de eerste ronde van proeftuinen van de maatschappelijke diensttijd. Verteld werd over de stand van zaken van de maatschappelijke diensttijd in het algemeen en over hun project, en drie jongeren vertelden over hun ervaring met het project.

 

Kahoot-quiz

Twee leerlingen van het CLZ presenteren een door hen gemaakte Kahoot-quiz over de onderwerpen die tijdens de middag aan de orde zijn gekomen. De leerlingen hebben de quiz gemaakt in het kader van hun maatschappelijke stage.

 

Afsluiting

Karla de Paauw bedankt alle deelnemers voor hun betrokkenheid.

Tevens bedankt zij de leerlingen van de I-Help, Technische Dienst, Catering, Kahoot Quiz en de leerlingen die piano speelden voor hun inzet bij de voorbereiding en de uitvoering van de bijeenkomst.

 

 

Verslag: Ams Slemmer en Karla de Paauw